Người phụ nữ Isdal (Isdalskvinnen) là một phụ nữ được tìm thấy đã chết trong thung lũng Isdalen, gần thành phố Bergen (Na Uy), ngày 29 tháng 11 năm 1970. Bà đã đi khắp Na Uy và châu Âu dưới ít nhất tám danh tính giả, mang theo tóc giả, những ghi chép dạng mật mã, và quần áo đã bị cắt bỏ mọi nhãn mác. Cảnh sát kết luận bà tự tử, nhưng rất nhiều người không tin. Phân tích đồng vị trên răng cho thấy bà có lẽ sinh khoảng năm 1930 ở vùng nam nước Đức. Đến nay, tên thật của bà vẫn chưa được biết.
Buổi chiều trong "thung lũng băng"
Isdalen, có nghĩa là "thung lũng băng", là một thung lũng đá nằm sau núi Ulriken, ngay ngoài Bergen, nơi người dân hay đi bộ đường dài. Chiều 29 tháng 11 năm 1970, một người đàn ông cùng hai con gái đi dạo đã phát hiện thi thể một phụ nữ nằm giữa các tảng đá.
Thi thể bị cháy một phần. Xung quanh có những đồ vật cũng bị đốt: một chai rượu, vài chai nhựa, một chiếc đồng hồ, trang sức, một chiếc ô. Nhãn trên quần áo và đồ dùng đều bị gỡ bỏ. Không có giấy tờ tuỳ thân.
Khám nghiệm cho thấy trong người bà có một lượng lớn thuốc ngủ, và bà đã hít phải khói. Không có dấu hiệu bị tấn công rõ ràng, dù có một vết bầm ở cổ.
Hai chiếc vali ở ga Bergen
Vài ngày sau, cảnh sát tìm thấy hai chiếc vali gửi ở ga tàu Bergen, được xác định là của người phụ nữ. Bên trong có:
- Quần áo, mỹ phẩm, đều đã bị gỡ nhãn.
- Vài bộ tóc giả.
- Tiền của nhiều nước châu Âu.
- Kính không độ, có dấu vân tay được cho là của bà.
- Một mảnh giấy ghi những chuỗi chữ cái và con số theo dạng mã.
Mật mã được giải khá nhanh: đó là ghi chép ngày tháng và địa điểm bà đã đi qua. Nó trùng khớp với lộ trình di chuyển cảnh sát lần ra được qua các khách sạn.
Tám danh tính giả
Lần theo khách sạn ở Na Uy và các nước lân cận, cảnh sát phát hiện người phụ nữ đã dùng ít nhất tám cái tên khác nhau, với các quốc tịch khai báo khác nhau, chủ yếu là Bỉ. Bà thường xuyên đổi phòng, đổi khách sạn, đổi tên.
| Điều cảnh sát biết | Điều cảnh sát không biết |
|---|---|
| Bà ở nhiều khách sạn tại Bergen, Oslo, Trondheim, Stavanger trong năm 1970 | Tên thật, quê quán |
| Bà nói tiếng Đức, Pháp, Anh, có lẽ cả tiếng Hà Lan hoặc Flemish | Mục đích các chuyến đi |
| Bà được nhân viên khách sạn tả là lịch sự, ăn mặc chỉnh tề | Bà gặp ai, làm việc cho ai |
| Bà đã đến Bergen vài ngày trước khi chết | Ai, hoặc điều gì, đưa bà lên thung lũng |
Cảnh sát công bố bản vẽ khuôn mặt dựng theo mô tả của nhân viên khách sạn và những người từng gặp bà, rồi gửi thông tin qua Interpol tới nhiều nước châu Âu. Không ai đến nhận. Không có gia đình nào báo mất tích một người phụ nữ phù hợp, hoặc nếu có, thông tin chưa bao giờ được nối lại với nhau.
Kết luận chính thức và những nghi vấn
Cảnh sát Bergen kết luận bà tự tử. Hồ sơ khép lại. Tháng 2 năm 1971, bà được chôn ở nghĩa trang Møllendal, Bergen, theo nghi thức Công giáo, trong một quan tài kim loại, để có thể khai quật về sau nếu cần.
Nhiều người, kể cả một số cảnh sát từng làm vụ án, không tin vào kết luận tự tử:
- Uống thuốc ngủ rồi tự thiêu là cách chết rất khác thường.
- Việc xoá sạch nhãn mác cho thấy một người cố ý che giấu danh tính, không giống người định tự tử.
- Bà từng được nhìn thấy ở những khu vực có hoạt động quân sự ven biển Na Uy, nơi được cho là có thử nghiệm vũ khí thời đó, khiến giả thuyết gián điệp xuất hiện.
Ngược lại, những người bảo vệ kết luận tự tử chỉ ra rằng không có bằng chứng về người thứ hai ở hiện trường. Không giả thuyết nào được chứng minh.
Khoa học tìm lại nguồn gốc
Từ năm 2016, đài truyền hình Na Uy NRK mở lại cuộc tìm kiếm, rồi hợp tác với BBC làm loạt podcast Death in Ice Valley ra mắt năm 2018. Các mẫu vật được giữ từ năm 1970 được phân tích bằng kỹ thuật mới.
Đồng vị trong răng
Răng hình thành dần trong thời thơ ấu, và tỉ lệ đồng vị của các nguyên tố như strontium, oxy trong men răng phản ánh nước uống, thức ăn ở nơi đứa trẻ lớn lên. So sánh với bản đồ đồng vị, các nhà khoa học cho rằng:
- Bà có lẽ sinh khoảng năm 1930, có thể ở vùng quanh Nuremberg, miền nam nước Đức.
- Vài năm sau, khi còn nhỏ, bà chuyển đến vùng phía tây hơn, có thể là biên giới Pháp – Đức hoặc Bỉ.
Đây là ước tính khoa học với khoảng sai số, không phải xác định chắc chắn.
ADN
Hồ sơ ADN của bà đã được lập và chia sẻ với cảnh sát quốc tế. Đến nay, chưa có kết quả trùng khớp nào được công bố. Có người cho rằng phả hệ ADN, phương pháp đã giúp nhận dạng người đàn ông Somerton ở Úc, có thể là hy vọng tiếp theo.
Vì sao vụ này ám ảnh đến thế
Người phụ nữ Isdal không chỉ vô danh, mà còn cố ý trở thành vô danh. Bà gỡ nhãn quần áo, đổi tên liên tục, ghi chép bằng mã. Danh tính của bà không mất vì tai nạn, mà được che giấu có chủ đích, và người che giấu giỏi nhất có lẽ là chính bà. Đó là lý do câu chuyện thu hút người nghe đến vậy: nó không chỉ hỏi "bà là ai" mà còn hỏi "bà đang trốn điều gì".
Vụ này cũng nhắc lại một sự thật: châu Âu thập niên 1970 vẫn là nơi một người có thể đi lại nhiều nước với tên giả mà khó bị phát hiện. Khách sạn chỉ ghi tên theo lời khai, ít khi đối chiếu giấy tờ kỹ.
Góc nhìn hôm nay
Ở Bergen, câu chuyện được kể như một phần lịch sử thành phố. Thung lũng Isdalen vẫn là tuyến đi bộ, có tên gọi gắn với nhiều chuyện chết chóc từ thời trung cổ. Mộ bà ở Møllendal không ghi tên.
Ai muốn tìm hiểu nên nghe loạt podcast Death in Ice Valley của BBC và NRK, vừa kể chuyện vừa giải thích cách khoa học pháp y hiện đại làm việc với một vụ án năm mươi năm tuổi. Cảnh sát Na Uy vẫn kêu gọi ai có thông tin liên hệ.
Câu hỏi thường gặp
Người phụ nữ Isdal là ai?
Đó là một phụ nữ được tìm thấy đã chết ở thung lũng Isdalen gần Bergen, Na Uy, ngày 29 tháng 11 năm 1970. Bà đã dùng ít nhất tám danh tính giả, và tên thật của bà đến nay vẫn chưa được biết.
Người phụ nữ Isdal chết vì sao?
Khám nghiệm cho thấy bà có một lượng lớn thuốc ngủ trong người và đã hít phải khói. Cảnh sát kết luận tự tử, nhưng nhiều người nghi ngờ vì cách chết khác thường và việc bà cố ý xoá danh tính.
Người phụ nữ Isdal đến từ đâu?
Phân tích đồng vị trên răng cho thấy bà có lẽ sinh khoảng năm 1930 ở miền nam nước Đức, rồi khi còn nhỏ chuyển tới vùng biên giới Pháp – Đức hoặc Bỉ. Đây là ước tính khoa học, chưa phải xác định chắc chắn.
Death in Ice Valley là gì?
Đó là loạt podcast của BBC và đài NRK Na Uy ra mắt năm 2018, mở lại cuộc điều tra về người phụ nữ Isdal bằng các phân tích khoa học mới. Loạt podcast khiến vụ án được quan tâm trở lại trên toàn thế giới.
Vì sao người phụ nữ Isdal bị nghi là gián điệp?
Bà dùng nhiều danh tính giả, ghi chép bằng mã và từng có mặt gần những khu vực quân sự ven biển Na Uy. Tuy vậy, chưa có bằng chứng nào xác nhận giả thuyết này.
