Số định danh cá nhân 12 chữ số chia thành bốn nhóm: 3 số đầu là mã tỉnh nơi đăng ký khai sinh, số thứ 4 cho biết thế kỷ sinh và giới tính, 2 số tiếp theo là hai số cuối của năm sinh, và 6 số cuối là dãy ngẫu nhiên. Cấu trúc này quy định trong Thông tư 59/2021/TT-BCA (tính tới 11/2026). Nhìn vào một số định danh, người ta đoán được nơi khai sinh, giới tính và năm sinh, nhưng không biết được gì thêm.
Bốn nhóm số đọc thế nào
Viết theo dạng tách nhóm, một số định danh trông như sau: 001 2 05 xxxxxx. Đọc từ trái sang phải:
| Vị trí | Ví dụ | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Số 1–3 | 001 | Mã tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi đăng ký khai sinh (001 là Hà Nội) |
| Số 4 | 2 | Thế kỷ sinh và giới tính (2 là nam, sinh thế kỷ 21) |
| Số 5–6 | 05 | Hai số cuối của năm sinh (2005) |
| Số 7–12 | xxxxxx | Dãy số ngẫu nhiên, để phân biệt những người trùng ba nhóm trước |
Như vậy ví dụ trên thuộc về một người nam, sinh năm 2005, đăng ký khai sinh ở Hà Nội. Sáu số cuối là phần làm cho con số trở thành duy nhất.
Số thứ 4: một chữ số mang hai thông tin
Chữ số thứ tư là chỗ thú vị nhất. Nó gộp thế kỷ sinh và giới tính bằng một quy ước chẵn – lẻ:
| Thế kỷ sinh | Nam | Nữ |
|---|---|---|
| Thế kỷ 20 (1900–1999) | 0 | 1 |
| Thế kỷ 21 (2000–2099) | 2 | 3 |
| Thế kỷ 22 (2100–2199) | 4 | 5 |
| Thế kỷ 23 (2200–2299) | 6 | 7 |
| Thế kỷ 24 (2300–2399) | 8 | 9 |
Số chẵn là nam, số lẻ là nữ. Một chữ số đủ cho năm thế kỷ, tức hệ thống được thiết kế để dùng đến tận năm 2399. Ví dụ, người có số thứ tư là 1 và hai số kế là 78 là nữ, sinh năm 1978; người có số thứ tư là 3 và hai số kế là 12 là nữ, sinh năm 2012.
Cách mã hoá giới tính vào số định danh không phải riêng của Việt Nam. Số đăng ký cư trú của Hàn Quốc hay số định danh của nhiều nước châu Âu cũng từng có một chữ số cho giới tính. Một vài nước về sau đã bỏ thông tin giới tính và nơi sinh khỏi số, để con số không tiết lộ gì về người mang nó.
Ba số đầu: mã tỉnh nơi khai sinh, không phải nơi ở
Hiểu lầm hay gặp nhất là coi ba số đầu là "mã quê" hay "mã nơi đang ở". Thật ra đó là mã của tỉnh, thành phố nơi người đó đăng ký khai sinh. Một người quê Nghệ An nhưng sinh và làm giấy khai sinh ở TP. Hồ Chí Minh sẽ mang mã của TP. Hồ Chí Minh (079), dù cả đời có thể ghi quê quán là Nghệ An.
Với những người đã trưởng thành trước khi có số định danh, mã tỉnh được gán theo nơi đăng ký khai sinh ghi trong hồ sơ của họ. Chuyển nhà, chuyển hộ khẩu, đổi thẻ ở tỉnh khác thì ba số đầu vẫn không đổi.
Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025, số định danh đã cấp không đổi. Ba số đầu vẫn mang mã của tỉnh cũ vào thời điểm cấp số. Vì vậy, nhìn ba số đầu chỉ biết người đó đăng ký khai sinh ở đâu theo địa giới cũ, không suy ra được tỉnh hiện nay. Bài này không in bảng mã tỉnh vì bảng ấy gắn với địa giới cũ và dễ gây nhầm khi đối chiếu với tên tỉnh mới.
Sáu số cuối: vì sao là ngẫu nhiên
Nếu chỉ có sáu số đầu, những người cùng tỉnh khai sinh, cùng giới, cùng năm sinh sẽ trùng nhau. Một tỉnh đông dân có thể có hàng chục nghìn trẻ cùng giới sinh trong một năm. Sáu số cuối cho tới một triệu tổ hợp cho mỗi nhóm như vậy, đủ để không ai trùng ai.
Chọn ngẫu nhiên thay vì đánh số tuần tự có lý do: số tuần tự để lộ thứ tự cấp (ai được cấp trước, ai sau) và giúp kẻ xấu đoán số của người khác dễ hơn. Số ngẫu nhiên không mang thông tin gì, chỉ có nhiệm vụ phân biệt.
Điều này cũng có nghĩa là không ai "tính" được số định danh của người khác chỉ từ năm sinh và nơi sinh. Những trang mạng hay tin nhắn hứa "tra số căn cước theo họ tên, ngày sinh" là dấu hiệu không đáng tin.
Một con số, nhiều vai trò
Số định danh cá nhân dần thay cho nhiều loại mã số riêng mà trước kia mỗi người phải nhớ:
- Số thẻ căn cước: số in trên thẻ chính là số định danh.
- Mã số thuế cá nhân: từ ngày 01/7/2025, số định danh cá nhân được dùng thay mã số thuế cho cá nhân (tính tới 11/2026).
- Mã số bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế: đã và đang được đồng bộ theo số định danh.
- Tài khoản định danh điện tử trên VNeID: đăng nhập bằng số định danh.
- Hồ sơ học sinh, hồ sơ y tế: nhiều hệ thống ngành giáo dục và y tế dùng số định danh làm khoá liên kết.
Mặt tốt là ít mã số phải nhớ, ít giấy tờ lệch nhau. Mặt cần cảnh giác là con số này ngày càng "mở được nhiều cửa", nên càng không nên phát tán bừa bãi.
Có nên giữ kín số định danh không
Số định danh không phải mật khẩu. Nó in trên thẻ, xuất hiện trên hợp đồng, đơn từ, hồ sơ nhập học. Không thể và không cần giữ bí mật tuyệt đối. Nhưng nó là một mảnh ghép quan trọng: đi cùng họ tên, ngày sinh, ảnh khuôn mặt và số điện thoại, nó đủ để kẻ xấu mạo danh trong những nơi xác minh lỏng lẻo.
Nguyên tắc hợp lý là đưa khi có lý do, không đăng công khai. Không đăng ảnh thẻ, ảnh giấy tờ có số lên mạng xã hội; không điền số vào biểu mẫu khảo sát không rõ nguồn; che số khi chụp màn hình gửi người khác mà họ không cần số đó. Các bài trong danh mục "giữ an toàn thông tin cá nhân" của wiki nói kỹ hơn về chuyện này.
Góc nhìn hôm nay: tự kiểm tra số của mình
Thử đọc số định danh của chính mình theo bảng ở trên: ba số đầu có đúng tỉnh mình làm giấy khai sinh không, số thứ tư có đúng giới và thế kỷ, hai số kế có đúng năm sinh. Nếu thấy sai lệch (chẳng hạn năm sinh trong số khác năm sinh trên giấy khai sinh), đó là việc nên hỏi sớm, vì sai lệch giữa các giấy tờ thường chỉ lộ ra đúng lúc cần làm việc lớn như mua nhà hay làm hộ chiếu.
Việc điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu dân cư thuộc thẩm quyền công an. Thủ tục cụ thể xem trên Cổng Dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn), ứng dụng VNeID, hoặc hỏi công an xã/phường nơi cư trú.
Câu hỏi thường gặp
Ba số đầu căn cước là gì?
Ba số đầu là mã tỉnh, thành phố nơi người đó đăng ký khai sinh, không phải nơi đang ở hay quê quán. Ví dụ Hà Nội là 001, TP. Hồ Chí Minh là 079. Ba số này không đổi khi chuyển nơi ở.
Số thứ 4 trong căn cước có ý nghĩa gì?
Số thứ tư cho biết thế kỷ sinh và giới tính. Sinh thế kỷ 20 thì nam là 0, nữ là 1; sinh thế kỷ 21 thì nam là 2, nữ là 3. Số chẵn là nam, số lẻ là nữ.
Sáp nhập tỉnh có đổi số căn cước không?
Không. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, số định danh đã cấp giữ nguyên. Ba số đầu vẫn là mã của tỉnh cũ tại thời điểm cấp số (tính tới 11/2026).
Số căn cước có phải là mã số thuế không?
Từ 01/7/2025, số định danh cá nhân được dùng thay mã số thuế cho cá nhân. Người đã có mã số thuế cũ được chuyển sang dùng số định danh trong quản lý thuế (tính tới 11/2026).
Có tra được số căn cước của người khác qua họ tên, ngày sinh không?
Không tính ra được, vì sáu số cuối là dãy ngẫu nhiên. Các trang hứa tra số căn cước theo họ tên, ngày sinh không đáng tin và có thể là bẫy thu thập thông tin.
