Ảnh căn cước bị lộ có thể bị dùng để đăng ký vay ở những nơi cho vay kiểm tra lỏng, lập tài khoản mạng mạo danh, "chứng minh" danh tính giả khi lừa người quen, và làm hồ sơ ở những chỗ chỉ nhìn ảnh thẻ chứ không đọc chip. Từ năm 2024, việc mở tài khoản ngân hàng hay chuyển tiền lớn bằng ảnh thẻ đã khó hơn nhiều vì ngân hàng phải đối chiếu khuôn mặt người thật với chip. Nghĩa là lộ ảnh thẻ đáng lo nhưng không phải thảm hoạ; việc cần làm là biết nguy cơ nằm ở đâu và theo dõi.
Một tấm ảnh thẻ chứa những gì
Ảnh chụp rõ hai mặt thẻ căn cước gắn chip cho người xem biết: họ tên, ngày sinh, giới tính, số định danh, quốc tịch, nơi cư trú, nơi đăng ký khai sinh hoặc quê quán (tuỳ mẫu thẻ), ngày cấp, ngày hết hạn, ảnh chân dung. Với thẻ căn cước công dân gắn chip, mã QR ở mặt trước có thể quét ra số chứng minh nhân dân cũ. Vùng ký tự đọc bằng máy ở mặt sau chứa số thẻ, ngày sinh, ngày hết hạn.
Ảnh không lộ được: dữ liệu trong chip (cần áp thẻ thật vào máy đọc), vân tay trong cơ sở dữ liệu, mật khẩu ngân hàng hay tài khoản VNeID. Nói cách khác, kẻ có ảnh thẻ có thông tin của chủ thẻ, nhưng không có tấm thẻ và không có khuôn mặt của chủ thẻ.
Những việc ảnh thẻ có thể bị dùng, xếp theo mức nguy cơ
| Việc | Nguy cơ hiện nay | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lập tài khoản mạng xã hội, nhắn tin mạo danh | Cao | Không cần qua kiểm tra nào; ảnh thẻ dùng để tạo lòng tin |
| Nộp hồ sơ ở nơi cho vay qua mạng kém kiểm soát | Cao | Một số nơi chỉ yêu cầu ảnh thẻ và ảnh chân dung |
| Thuê xe, thuê nhà, cầm đồ bằng bản photo | Trung bình | Tuỳ nơi có đối chiếu người thật hay không |
| Đăng ký tài khoản ở dịch vụ trực tuyến đòi xác minh | Trung bình | Dịch vụ nghiêm túc yêu cầu thêm quay video khuôn mặt |
| Đăng ký SIM mới | Thấp hơn trước | Thông tin thuê bao phải khớp cơ sở dữ liệu dân cư, có đối chiếu |
| Mở tài khoản ngân hàng trực tuyến | Thấp | Phải đọc chip thẻ thật và so khuôn mặt người thật |
| Rút, chuyển tiền từ tài khoản của chủ thẻ | Rất thấp nếu chỉ có ảnh thẻ | Cần điện thoại, mật khẩu, xác thực khuôn mặt |
Bảng này phản ánh tình hình tính tới 11/2026. Mức nguy cơ thay đổi theo cách các tổ chức siết hay nới khâu xác minh. Điểm chung là: nơi nào chỉ nhìn ảnh, nơi đó còn rủi ro.
Vì sao ngân hàng từ năm 2024 khó bị lừa bằng ảnh thẻ hơn
Theo Quyết định 2345/QĐ-NHNN, từ ngày 01/7/2024, giao dịch chuyển tiền trực tuyến trên 10 triệu đồng một lần, hoặc tổng trên 20 triệu đồng trong ngày, phải xác thực bằng sinh trắc học, đối chiếu khuôn mặt người giao dịch với dữ liệu trong chip thẻ căn cước hoặc qua VNeID. Việc mở tài khoản trực tuyến cũng đòi đọc chip thẻ thật.
Điều này cắt đứt phần lớn con đường cũ, khi kẻ xấu mua ảnh thẻ rồi mở tài khoản "ma" đứng tên người khác. Nó không xoá sạch nguy cơ, nhưng chuyển nguy cơ sang những nơi chưa áp dụng kiểm tra tương tự.
Lộ rồi thì nên làm gì
- Nhớ lại đã gửi cho ai, khi nào, qua kênh nào. Nếu là gửi cho một cửa hàng, công ty, trường học, có thể đề nghị họ xoá bản lưu; quyền yêu cầu xoá dữ liệu cá nhân được pháp luật bảo vệ.
- Báo trước cho người thân, bạn bè một câu: "Ảnh căn cước của mình có thể đã lộ, ai dùng ảnh thẻ của mình để vay tiền hay nhờ chuyển khoản thì gọi điện xác nhận trực tiếp."
- Tra lịch sử tín dụng qua Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) để xem có khoản vay lạ đứng tên mình, và lặp lại sau vài tháng.
- Tra các số điện thoại đang đứng tên mình qua tổng đài nhà mạng.
- Để ý tin nhắn, cuộc gọi lạ trong vài tháng tới, đặc biệt là thông báo hồ sơ vay, mã OTP không yêu cầu.
- Nếu đã có thiệt hại (bị đòi nợ, bị mạo danh lừa tiền người quen), lưu bằng chứng và trình báo công an xã/phường.
Đổi thẻ mới có hết rủi ro không
Nhiều người nghĩ cứ làm thẻ mới là ảnh cũ hết giá trị. Thật ra chỉ đúng một phần. Thẻ mới có ngày cấp, ngày hết hạn khác, nên những nơi kiểm tra kỹ sẽ thấy ảnh cũ không còn khớp. Nhưng số định danh, họ tên, ngày sinh không đổi; với những nơi chỉ cần thông tin chứ không cần đối chiếu thẻ, dữ liệu cũ vẫn dùng được. Vì vậy đổi thẻ không phải là cách chữa chính; theo dõi và hạn chế lộ thêm mới là chính.
Việc cấp đổi, cấp lại thẻ thuộc thủ tục hành chính; nếu cần, xem trên Cổng Dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn), ứng dụng VNeID hoặc hỏi công an xã/phường.
Những cách ảnh thẻ hay bị lộ mà ít ai để ý
- Thư viện ảnh trên điện thoại đồng bộ lên đám mây; khi tài khoản đám mây bị chiếm, ảnh thẻ đi theo.
- Nhóm chat công việc, nhóm lớp nơi ai đó gửi "danh sách giấy tờ" của cả nhóm để làm thủ tục chung.
- Máy tính dùng chung ở tiệm in, nơi file ảnh còn nằm trong thư mục tải về.
- Ảnh chụp màn hình VNeID gửi cho người khác: về thông tin, cũng lộ như ảnh thẻ.
- Ảnh "check-in" khi nhận thẻ mới: dù che bớt, đôi khi vẫn đọc được qua phản chiếu hoặc mã QR còn lộ.
Lộ ảnh thẻ khác lộ ảnh cầm thẻ cạnh mặt
Có một loại ảnh nguy hiểm hơn ảnh thẻ thông thường: ảnh người dùng cầm thẻ căn cước đặt cạnh khuôn mặt. Nhiều dịch vụ trực tuyến từng yêu cầu loại ảnh này để "xác minh chủ tài khoản". Vì nó kết hợp cả thông tin trên thẻ lẫn khuôn mặt thật của chủ thẻ trong cùng một khung hình, đây chính là thứ kẻ xấu cần để vượt bước xác minh ở những nơi chỉ kiểm tra bằng mắt.
Nếu đã từng gửi loại ảnh này cho một dịch vụ không rõ ràng, hãy coi như mức nguy cơ cao hơn một bậc: theo dõi tín dụng kỹ hơn, báo người thân rõ hơn. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ 01/01/2026 cũng quy định mạng xã hội không được yêu cầu người dùng cung cấp ảnh giấy tờ tuỳ thân để xác thực tài khoản (tính tới 11/2026), một dấu hiệu cho thấy loại ảnh này đã được nhìn nhận là rủi ro.
Góc nhìn hôm nay: dọn dẹp một lần
Dành mười lăm phút: lướt qua thư viện ảnh của điện thoại, nhất là các album ảnh chụp tài liệu, ảnh chụp màn hình; xoá những ảnh thẻ không còn cần, kể cả trong thùng rác của ứng dụng ảnh. Xem lại các nhóm chat từng gửi ảnh thẻ và xoá tin nhắn đó nếu còn xoá được. Lần sau cần gửi, hãy áp dụng cách ghi chú mục đích lên ảnh, được nói kỹ ở bài "gửi ảnh căn cước cho người khác" trong cùng danh mục.
Câu hỏi thường gặp
Lộ ảnh căn cước có bị vay tiền không?
Có nguy cơ, chủ yếu ở các nơi cho vay qua mạng kiểm tra lỏng, chỉ cần ảnh thẻ và ảnh chân dung. Ngân hàng chính thống từ năm 2024 phải đọc chip và đối chiếu khuôn mặt nên khó bị lợi dụng hơn. Nên tra lịch sử tín dụng ở CIC để kiểm tra.
Lộ ảnh căn cước có bị mở tài khoản ngân hàng không?
Khó. Mở tài khoản ngân hàng trực tuyến hiện phải đọc chip thẻ thật và so khuôn mặt người thật với ảnh trong chip. Chỉ có ảnh chụp thẻ thì thường không vượt qua được bước này (tính tới 11/2026).
Bị lộ ảnh căn cước có nên làm lại thẻ không?
Làm lại thẻ không xoá hết rủi ro, vì số định danh, họ tên, ngày sinh không đổi. Cách hiệu quả hơn là báo người thân, theo dõi tín dụng, kiểm tra số điện thoại đứng tên mình và hạn chế lộ thêm.
Ảnh chụp căn cước có đọc được chip không?
Không. Chip chỉ đọc được khi áp thẻ thật vào máy đọc NFC. Ảnh chụp chỉ lộ thông tin in trên thẻ và mã QR.
Có quyền yêu cầu cửa hàng xoá ảnh căn cước đã gửi không?
Có. Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân cho người có dữ liệu quyền yêu cầu xoá, trừ một số trường hợp luật quy định phải lưu giữ (tính tới 11/2026).
